Δείκτες για όλες τις χρήσεις

Εισαγωγή  

Μπορεί να άργησα να γράψω θέμα, αλλά περίμενα να δω να εμφανίζονται και τα τελευταία σχόλιά σας, τα οποία φαίνεται πως ήρθαν μόλις χθες. Είδα με ικανοποίηση πως το θέμα για τους σεισμούς διαβάστηκε πολύ και ταυτόχρονα είχε απήχηση και σε επιστημονικές κοινότητες, αφού πολλοί φυσικοί είτε μεμονωμένα, είτε μέσω των ενώσεών τους άφησαν σχόλιο ή επικοινώνησαν μαζί μου. Μα δεν είναι ο σεισμός το μέγα φυσικό φαινόμενο;! Δεν αποτελεί πρόκληση το γεγονός πως ακόμη δεν έχουμε αποκωδικοποιήσει πλήρως την εκδήλωσή του, ώστε να μπορούμε εγκαίρως να το προβλέψουμε! Δεν αποτελεί μαγεία για την επιστήμη της φυσικής η αντιγραφή της φύσης όσον αφορά τη δημιουργία αυτού του φαινομένου, έστω κι αν πολλές φορές χρησιμοποιείται για καταστροφικούς σκοπούς, (η αρνητική όψη του νομίσματος, όπως έλεγα). Και τέλος δεν είναι ειρωνεία για ολόκληρο τον κόσμο να υπάρχουν επιστήμονες οι οποίοι περιοριζόμενοι από «ευτελείς συνήθειες και αδιαφορίες», δεν αναφέρουν τίποτε σχετικά με την ύπαρξη αυτών και πολλών ίσως παρόμοιων όπλων, παρά προτιμούν τη σιωπή! Ίσως αυτούς να μιμείται και ο κος Καραμανλής, ο οποίος ακόμη δεν έχει βγάλει άχνα. Αναρωτιέμαι, αν το αίτιο ανάμεσα στις δύο αυτές σιωπές είναι κοινό.

Γραφή δειλίας

Όποια και να ‘ναι η αιτία όμως, η Πολιτεία οφείλει να του καταλογίσει «γραφή δειλίας». Σύμφωνα με το ποινικό δίκαιο της αρχαίας Αθήνας, όσοι έδειχναν ανανδρία ή παρατούσαν τη μάχη και το ‘βαζαν στα πόδια, ή αρνούνταν να υπηρετήσουν, αντιμετωπίζονταν με τη χορήγηση ειδικής γραφής, της «γραφής δειλίας». Όσοι κρινόντουσαν ένοχοι, ετιμωρούντο με τη στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων. Στη σύγχρονη εποχή βέβαια κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί, καθώς υπάρχει η μικρή πιθανότητα ο εκάστοτε κατηγορούμενος να είναι αθώος. Στατιστικά, είναι σωστό να μην αποκλείεται η πιθανότητα να είναι κάποιος αθώος των κατηγοριών που του καταλογίζονται. Πρακτικά όμως; Για την ειδική αυτή περίπτωση, κατά την οποίαν εμπλέκονται πολιτικοί σε σκάνδαλα και παράνομες δοσοληψίες, θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε δείκτες αθωότητας και δείκτες διαφθοράς. Η στατιστική μελέτη των δεικτών αυτών με δεδομένα της σύγχρονης εποχής με βάση αυτά από την αρχαία Αθήνα θα είχε πολύ ενδιαφέρον. Αν μη τι άλλο θα απεδείκνυε τη φύση της σύγχρονης Δημοκρατίας και θα έδινε σημαντικά στοιχεία σχετικά με τις βλέψεις και τις επιδιώξεις των σημερινών υποψηφίων αρχόντων του τόπου. Με τι σχέδια δηλαδή ξεκινούν όλοι αυτοί την προεκλογική τους εκστρατεία, από απλοί δημοτικοί σύμβουλοι έως Υπουργοί και υψηλοί αξιωματούχοι του Κράτους και πού τελικά καταλήγουν. Τι είναι όμως οι δείκτες, πώς έχουνε μπει και εδραιωθεί για τα καλά στη ζωή μας χωρίς μάλιστα να σκοπεύουν ποτέ να φύγουν;

Δείκτες

Τον τελευταίο καιρό η καθημερινότητά μας άρχισε να προσδιορίζεται από διάφορους αριθμούς, οι οποίοι υπήρχαν μεν πάντοτε, αλλά ποτέ δεν ασχοληθήκαμε ευρέως μαζί τους, ίσως επειδή οι περισσότεροι θεωρούσαμε πως αυτά αφορούν τους οικονομολόγους και τις Κυβερνήσεις. Εμείς εκείνο το οποίο ακούγαμε κατά καιρούς στις τηλεοράσεις ήταν έννοιες όπως ο «τιμάριθμος» και τίποτα περισσότερο. Τα τελευταία δύο χρόνια όμως, η είσοδος των δεικτών στην καθημερινότητά μας, η συσχέτισή τους με την ευημερία μας ή μη και η προβολή τους από όλα ανεξαιρέτως τα μέσα, μας έκανε «ειδικούς» σ’ έναν τομέα, με τον οποίον οι περισσότεροι είμαστε άσχετοι. Θα μου πείτε άσχετοι ήμασταν όσον αφορούσε τις επενδύσεις και το 1998 με την έξαρση του χρηματιστηρίου, αλλά μέσα με λίγους μήνες γίναμε όλοι ειδικοί και είδατε το αποτέλεσμα: «η ημιμάθεια είναι χειρότερη απ’ την αμάθεια»! Αν και δεν είμαι ο ειδήμων επί του θέματος, θα προσπαθήσω να περιγράψω και να εξηγήσω με απλά λόγια την έννοια μερικών βασικών δεικτών της οικονομίας μας και όχι μόνο…

Με τον όρο δείκτη ή αριθμοδείκτη εννοούμε το στατιστικό όργανο, με το οποίο μετράμε τις σχετικές μεταβολές οικονομικών, κοινωνικών και φυσικών μεγεθών μεταξύ διαφόρων χρονικών περιόδων ή γεωγραφικών περιοχών. Οι δείκτες μ’ άλλα λόγια μας δείχνουν ποσοστιαίες σχέσεις σε σύνθετα μεγέθη μεταξύ δύο καταστάσεων, από τις οποίες η μία αποτελεί τη βάση ή αλλιώς το σημείο αναφοράς. Οι δείκτες ή απλώς αριθμοδείκτες διακρίνονται σε γενικές κατηγορίες όπως: Δείκτες τιμών ή τιμάριθμοι, δείκτες αξίας, δείκτες απασχόλησης, ανεργίας, θνησιμότητας, κ.α. Ανάμεσα στους δείκτες, οι οποίοι καταρτίζονται στις μέρες μας ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δείκτες τιμών ή τιμάριθμοι, οι οποίοι εξελίχθηκαν κι επεκτάθηκαν σε όλες σχεδόν τις δραστηριότητες -κυρίως τις οικονομικές- τα τελευταία εξήντα χρόνια.

Ιστορικά στοιχεία

Η εισαγωγή των δεικτών στην επιστημονική καθημερινότητα ξεκίνησε από το 18^ο αιώνα με έναν και μόνο σκοπό: τη μέτρηση των μεταβολών της αγοραστικής δύναμης του χρήματος. Ο πρώτος, ο οποίος επιχείρησε να δώσει απάντηση στο ερώτημα ήταν το Ιταλός Carli, το 1764, στην προσπάθειά του να διαπιστώσει κατά πόσο επιδρούσε πάνω στην αγοραστική αξία του χρήματος η εισαγωγή αργύρου από την Αμερική, (οι ΗΠΑ δεν υπήρχαν ακόμη), στην Ευρώπη. Έτσι κατήρτισε ένα δείκτη τιμών, ο οποίος συνέκρινε τις τιμές για τρία διαφορετικά είδη το έτος 1750 με τις αντίστοιχες του 1500, βασική διατύπωση του οποίου είναι η παρακάτω:

 I = 1/k Σ(pn/po)

Όπου: k ο αριθμός των ειδών (3)

                Pn  οι τιμές της τρέχουσας περιόδου και

                Pο  οι τιμές της προηγούμενης περιόδου ή περιόδου βάσης.

Οι περίοδοι έχουν συνήθως ετήσια διάρκεια, χωρίς ασφαλώς κάτι τέτοιο να είναι δεσμευτικό. Ο Carli δεν ήταν βέβαια ο πρώτος, αλλά ούτε κι ο τελευταίος ο οποίος ασχολήθηκε με την κατάρτιση του παραπάνω δείκτη, καθώς προηγήθηκε ο Dutot το 1738 και ακολούθησαν πάρα πολλοί μέχρι τις μέρες μας με αντιπροσωπευτικότερους τους W.S. Jevons, Laspeyres, Paasche, Burchard, (ο οποίος κατήρτισε τον πρώτο δείκτη τιμών των ΗΠΑ για τα έτη 1824 – 1880), ο Irving Fisher, o οποίος έγραφε χαρακτηριστικά πως «όταν το καράβι της Οικονομίας ναυαγήσει και χάσει την ισορροπία του, δεν επανέρχεται ποτέ ξανά πίσω, αλλά βυθίζεται» κ.ά.  Αξίζει να σημειώσουμε εδώ πως ο δείκτης τιμών καταναλωτή, ο οποίος στην ουσία αντικατοπτρίζει το κόστος ζωής, άρχισε να καταρτίζεται μόλις κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και αποτελεί τον πιο γνωστό σήμερα δείκτη τιμών.

Δείκτης τιμών καταναλωτή - consumer price index- cpi

Αποτελεί τον πιο γνωστό δείκτη, καθώς είναι αυτός που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητά μας και συνδέεται άρρηκτα με τις τσέπες μας. Σκοπός του είναι ο προσδιορισμός των επιδράσεων των τιμών στις δαπάνες του τελικού καταναλωτή. Αποτελεί δηλαδή το στατιστικό όργανο με το οποίο προσδιορίζεται η αγοραστική δύναμη του χρήματος του τελικού καταναλωτή. Πέραν της σημασίας του για μας τους απλούς πολίτες, λαμβάνεται υπ’ όψιν από τις εκάστοτε Κυβερνήσεις των χωρών στην άσκηση οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, όπως λ.χ. την αναπροσαρμογή των μισθών, ώστε η αγοραστική δύναμη του χρήματος να παραμένει τουλάχιστον σταθερή, για τον αποπληθωρισμό διαφόρων αξιών, για τον υπολογισμό των πραγματικών μισθών και ημερομισθίων κ.λπ. Ο δείκτης αυτός συνδέεται άμεσα με τον αποπληθωρισμό, μια έννοια αντίθετη του πληθωρισμού, η οποία για άλλους είναι ευχή, π.χ. για τους καταναλωτές και γι άλλους κατάρα π.χ. για τους επιχειρηματίες, οι οποίοι βλέπουν να αυξάνονται τα έξοδα και ταυτόχρονα να μειώνονται τα έσοδά τους.  Στη χώρα μας ο «δείκτης κόστους ζωής», (πρώτη ονομασία του δείκτη τιμών καταναλωτή), στοιχειοθετήθηκε από την Εθνική Τράπεζα το 1924. Στη συνέχεια η Γενική Στατιστική Αρχή του Κράτους υπολόγιζε την τιμή του δείκτη για 44 πόλεις της χώρας. Η Τράπεζα της Ελλάδος το 1938 κατήρτισε τον «Τιμάριθμο κόστους ζωής εν Αθήναις» και το 1959 η ΕΣΥΕ δημιούργησε το δείκτη τιμών καταναλωτή των αστικών περιοχών της χώρας, ο οποίος όμως αργότερα επικαιροποιήθηκε, (όπως το μνημόνιο).

Το καλάθι, (μαλαθούνι) της νοικοκυράς.

Ποιος δεν θυμάται το σλόγκαν των πρώτων κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ για το περιβόητο καλάθι της νοικοκυράς και την προσπάθεια των πολιτικών που χάραξαν για να το διατηρήσουν γεμάτο! Φυσικά, δεν αναφερόταν σε καρότσια τροχήλατα των σούπερ μάρκετ, αλλά στα δείγματα αγαθών και υπηρεσιών, τα οποία είναι αντιπροσωπευτικά από πλευράς μεταβολής τιμών και συμμετοχής στην καταναλωτική δαπάνη. Έτσι δημιουργήθηκαν διάφορες κατηγορίες-ομάδες από την ΕΣΥΕ, οι οποίες εν συντομία μπορούμε να πούμε πως είναι οι ακόλουθες: διατροφή, ένδυση-υπόδηση, ποτά-καπνός, μεταφορές-επικοινωνίες, υγεία, παιδεία, εξοπλισμός κατοικίας, στέγαση κ.ά. Οι μεταβολές των τιμών των αγαθών που συμμετείχαν στην εκάστοτε ομάδα, σε σχέση πάντα με τα στοιχεία της συνολικής ιδιωτικής κατανάλωσης, διαμόρφωναν το ύψος μεταβολής του δείκτη τιμών καταναλωτή, συγκριτικά με αντίστοιχη προηγούμενη χρονική περίοδο. Τώρα, στην περίπτωση κατά την οποία συγκρίνονται τιμές μεταξύ χωρών, η μια απ’ αυτές λαμβάνεται ως βάση και καλείται «χώρα βάσης». Έτσι χονδρικά προσδιορίζεται ο δείκτης πιστοληπτικής ικανότητας ενός Κράτους.

Spread

Αυτοσχεδιάζοντας λίγο πάνω στην παραπάνω έννοια θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε πως τα spread αποτελούν ένα μέτρο σύγκρισης μεταξύ κρατών, καταρτίζουν δηλαδή το δείκτη πιστοληπτικής ικανότητας μιας χώρας, σε σύγκριση με μια άλλη η οποία λαμβάνεται ως χώρα βάσης. Στην περίπτωση της Ελλάδας ή αν θέλετε ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτή η χώρα είναι συνήθως η Γερμανία, η πιο δυνατή οικονομία της Ένωσης με τους πιο σταθερούς δείκτες απ’ όλες τις υπόλοιπες, γι’ αυτό όχι άδικα της αποδόθηκε η τιμή, να αποτελέσει τη χώρα βάσης. Έτσι, όταν οι λοιπές ευρωπαϊκές χώρες βγαίνουν στις αγορές για να δανειστούν, (ξέρετε τα road show με τα ομόλογα), τα επιτόκια τα οποία καλούνται να πληρώσουν υπολογίζονται σε σύγκριση με αυτά που θα πλήρωνε αν δανειζόταν η Γερμανία. Όταν ακούγαμε π.χ. πως στην Ελλάδα τα spread για τα «ανταγωνιστικά» δεκαετή μας ομόλογα βρίσκονται στις χίλιες μονάδες βάσης, αυτό σημαίνει πως πληρώνουμε 10% παραπάνω επιτόκιο από ότι θα πλήρωνε για παρόμοια κίνηση η Γερμανία. Η λύση της εύρεσης χρημάτων μέσω ομολόγων δεν είναι καινούργια, αλλά έρχεται από το 14^ο αιώνα, όταν οι ιταλικές πόλεις – κράτη χρειάζονταν ρευστό για να χρηματοδοτήσουν τους στρατούς τους στις μεταξύ τους διενέξεις. Έτσι μέσω των ομολόγων δανείζονταν χρήματα από τις ποιο εύπορες οικογένειες, τα οποία επέστρεφαν προσαυξημένα σύμφωνα με το προσυμφωνηθέν επιτόκιο, κι έτσι έλυναν προσωρινά το πρόβλημα της ρευστότητας. Στη συνέχεια όμως έβαζαν φόρους στα φτωχότερα στρώματα για να τα ξοφλήσουν. Οποία σύμπτωσις θα μου πείτε, ε; μόνο που σήμερα δεν έχουμε πόλεμο με όπλα, αλλά οικονομικό.

Πληθωρισμός - inflation

Με την έννοια αυτή θεωρούμε τη συνεχή και σημαντική αύξηση του γενικού επιπέδου τιμών, η οποία πρακτικά σημαίνει την αντίστοιχη σημαντική μείωση της πραγματικής αγοραστικής αξίας του χρήματος. Οι παράγοντες της μεταβολής του πληθωρισμού μπορούν να είναι είτε διεθνείς, όπως η αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου, είτε  εσωτερικοί  κάθε χώρας, όπως η υποτίμηση του νομίσματός της. Πολλές θεωρίες έχουν αναπτυχθεί για την κατανόηση και τον προσδιορισμό του, με κυριότερες την κεϋνσιανή, τη διαρθρωτική, του πληθωριστικού κόστους και παλαιότερα την ποσοτική, σύμφωνα με την οποία ο πληθωρισμός υπολογίζεται ως το πηλίκο του κυκλοφορούντος χρήματος προς το σύνολο των συναλλαγών, για περίοδο ενός έτους.  Διαμετρικά αντίθετη είναι η έννοια του αποπληθωρισμού, η οποία σχετίζεται με την εξουδετέρωση των ανοδικών τάσεων των τιμών και εκφράζει τη διαχρονική μεταβολή της πραγματικής μεταβολής της αγοραστικής δύναμης των μισθών και ημερομισθίων σε σύγκριση με μια προηγούμενη ετήσια περίοδο -έτος βάσης. Εμάς τους απλούς πολίτες μας ενδιαφέρει περισσότερο η μεταβολή της αγοραστικής δύναμης των μισθών μας, άρα εξετάζουμε τον αποπληθωρισμό συγκριτικά με το δείκτη τιμών καταναλωτή. Και για να καταλαβαινόμαστε, ιδού ένα απτό παράδειγμα: έστω ότι το προηγούμενο έτος οι μισθοί αυξήθηκαν κατά 5% και ο αντίστοιχος δείκτης τιμών καταναλωτή κατά 4%. Ο δείκτης των αποπληθωρισμένων μισθών μας θα είναι τότε 105/104 = 1,0096 ή 0,96%! Η αγοραστική μας δύναμη αυξήθηκε δηλαδή κάτι λιγότερο από 1%.

Αν οι τιμές των προϊόντων παραμείνουν σταθερές ή ακόμη καλύτερα αν μειωθούν, τότε αυξάνεται η αγοραστική αξία των μισθών μας. Χαράς ευαγγέλια για μας τους καταναλωτές και μεγάλη πίκρα για τους εγχώριους επιχειρηματίες, οι οποίοι βλέποντας τη ζήτηση να μειώνεται αναγκάζονται να προσφέρουν τα είδη τους σε χαμηλότερες τιμές για να μας δελεάσουν, άρα καταγράφουν ζημίες. Αν ω μη γένοιτο συνεχιστεί για πολύ αυτή η κατάσταση, τότε μειώνουν την παραγωγή με άμεσο αντίκτυπο στην αγορά εργασίας και κατ’ επέκτασιν στη γενική οικονομία του Κράτους, καθώς λιγότερος όγκος προϊόντων στην αγορά σημαίνει και λιγότερα έσοδα στα ταμεία του από άμεσους και έμμεσους φόρους. Ο καταναλωτής από την άλλη ψυχολογικά τηρεί στάση αναμονής και περιορίζεται πολλές φορές στα απολύτως απαραίτητα, καθώς προσδοκά σε μελλοντική περαιτέρω μείωση τιμών, όπως συμβαίνει αυτό τον καιρό π.χ. στις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές οικιακές συσκευές. Δίκοπο μαχαίρι λοιπόν αποτελεί για τους επιτελείς της Κυβέρνησης της χώρας μας ο παραπάνω κίνδυνος και δεν βλέπω να γίνεται τίποτε προς αποφυγήν δυσάρεστων εξελίξεων. Η ανεργία φουντώνει, το Κράτος δεν μπορεί να εισπράξει τα αναμενόμενα και προσανατολίζεται σε νέα ακόμη ποιο δυσβάσταχτα φορομπηχτικά μέτρα. Δυστυχώς, αν δεν υπάρξει στροφή στους σχεδιασμούς των επιτελών μας, η Ελλάδα θα παραμείνει εγκλωβισμένη για πολλά χρόνια σε μνημόνια, ΔΝΤ, τρόικες και κάθε λογής πειραματιζόμενους μάγους, οι οποίοι θα προσφερθούν να «βοηθήσουν». Θέλω να πιστεύω πως όλοι αυτοί οι οποίοι σπεύδουν να μας σώσουν είναι ανώτερου διανοητικού επιπέδου και διαθέτουν υψηλό δείκτη νοημοσύνης.

Δείκτης νοημοσύνης – intellectual quotient (IQ)

Είναι η αριθμητική αποτύπωση του διανοητικού επιπέδου ενός ατόμου και εκφράζεται ως το πηλίκο της νοητικής και της χρονολογικής του ηλικίας σε μήνες. Ο προσδιορισμός της νοητικής ηλικίας γίνεται με μια σειρά τεστ τα οποία θεωρούνται πως εκτιμούν με ακρίβεια το διανοητικό επίπεδο ενός ατόμου, αν και φυσικά σε πολλές περιπτώσεις κι αυτά πέφτουν έξω, γιατί διαφορετικές είναι οι συνθήκες ενός τεστ και διαφορετικές οι συνθήκες υπό τις οποίες χρειάζεται πολλές φορές να πάρει κανείς αποφάσεις. Φαινομενικά, ένα άτομο έχει δείκτη νοημοσύνης 100, κάτι το οποίο σημαίνει πως η χρονολογική και η διανοητική του ηλικία συμβαδίζουν. Πρακτικά τα 2/3 του πληθυσμού μιας χώρας έχουν δείκτη νοημοσύνης από 85 έως 115. Κατ’ επέκτασιν τιμές πάνω από 115 κατατάσσουν ένα άτομο ως διάνοια και τιμές κάτω του 85 ως καθυστερημένο. Αν αποδεχθούμε το γεγονός πως από κάποια ηλικία και έπειτα -κυρίως μετά τα 40- ο ανθρώπινος οργανισμός παύει να αναπληρώνει το 100% των εγκεφαλικών κυττάρων που καταστρέφει -με αυξανόμενο μάλιστα ρυθμό όσο μεγαλώνει η ηλικία- τότε βγάλτε τα συμπεράσματά σας για το τι διάνοιες μας κυβερνούν. Και μην πιάσετε τα άκρα π.χ. Μητσοτάκης και συνομήλικοι, αλλά περιοριστείτε στους περί τα 60 έως 75. Βέβαια όλοι αυτοί διατηρούνται «φρέσκοι» στο μυαλό, γιατί κάνουν ειδικές ασκήσεις, (λύνουν Sudoku, πίνουν green tea), δεν κουράζονται σωματικώς και συνήθως αφήνουν άλλους νεώτερους να αποφασίζουν για πάρτη τους, ίδετε νεαρούς και νεαρές συμβούλους. Δεν εξηγείται αλλιώς η γκάφα του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο για να δείξει στην τρόικα πως οι προσπάθειες καταπάτησης της φοροδιαφυγής αποδίδουν καρπούς, δεν δίστασε να φωνάζει γερμανικά ΜΜΕ, τα οποία συνόδευαν τα κλιμάκια του ΣΔΟΕ και παρίστατο στους σχετικούς ελέγχους, τους οποίους μάλιστα φωτογράφιζαν ή κινηματογραφούσαν. Απορώ πώς δεν βρέθηκε κάποιος από τους ελεγχόμενους να τους πάρει με τις ντομάτες. Θέλω να πιστεύω πως η ιδέα αυτή δεν ήταν του ίδιου του κου Παπακωνσταντίνου, αλλά κάποιου νεώτερου φωστήρα του με «υψηλό» IQ. Ο ίδιος θα ήταν απασχολημένος με το να παρακολουθεί τις διακυμάνσεις των spread και των δεικτών διαφόρων χρηματιστηρίων, όπως λ.χ. του Dow Jones.

Δείκτης Dow Jones –Dow Jones Average

To 1882 τρεις δημοσιογράφοι, ο Charles Dow, o Edward Jones και ο Charles Bergstresser δημιούργησαν την εκδοτική εταιρεία Dow Jones & Company, η οποία αρχικά στεγάζονταν σε ένα σκοτεινό υπόγειο της Wall street και μετέδιδε ειδήσεις –χειρόγραφες μάλιστα- σε εμπόρους στο χρηματιστήριο, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασής του. Το 1889 η εταιρεία αυτή εξέδωσε το περιοδικό wall street journal και το 1896 κατήρτισε και υπολόγιζε το γνωστό μέχρι σήμερα δείκτη Dow-Jones, έναν ημερήσιο αριθμητικό μέσο των δώδεκα μεγαλύτερων βιομηχανικών τίτλων. Με την πάροδο του χρόνου λήφθηκαν υπ’ όψιν για τον υπολογισμό του δείκτη Dow Jones κι άλλοι παράγοντες όπως η διαίρεση των μετοχών, (split) κ.ά. Έτσι η σύγχρονη εκδοχή του παραπάνω δείκτη δεν είναι ο πάλαι ποτέ αριθμητικός μέσος, αλλά ένας αριθμός κατά τι διαφοροποιημένος. Εκτός από τον βιομηχανικό δείκτη καταρτίστηκαν μεταγενέστερα και δείκτες μεταφορών, δείκτες που αφορούν τις ομολογίες, δείκτης για τις επιχειρήσεις κοινής ωφελείας κ.ά. Η εταιρεία επεκτάθηκε και έφτασε στο σημείο σήμερα να έχει σε όλο τον κόσμο υποκαταστήματα και δείκτες προσαρμοσμένους στις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, π.χ. Κίνα, Ινδία, Αραβικές χώρες κ.λπ.

Επίλογος

Όπως είδατε ο καθένας μας μπορεί να καταρτίσει έναν δείκτη στα μέτρα του. Δεν είναι και τίποτα δύσκολο. Αντιθέτως μάλιστα. Παίρνεις σημερινά δεδομένα και τα συγκρίνεις με τα αντίστοιχα παλαιότερης περιόδου. Έγραφα στην αρχή για τους δείκτες διαφθοράς και αθωότητας. Ανάλογα θα μπορούσαμε να καταρτίσουμε δείκτες διαπλοκής, οικογενειοκρατίας, κουμπάρων, σκανδάλων, μίζας, διαφυγής κεφαλαίων στο εξωτερικό, φοροδιαφυγής, αγανάκτησης, νέων φόρων και ότι φαντάζεται ο καθένας.

Υστερόγραφο

 Για τις θεωρίες του Κέυνς και άλλων συγχρόνων τους σκοπεύω να αναφερθώ σε επόμενη ανάρτηση που ήδη ετοιμάζω για το κραχ στις ΗΠΑ ΤΟ 1929, καθώς πλησιάζει η σχετική «επέτειος». Όσο για τον αναγνώστη που θέλει να του πω τα link του περιοδικού ΤΙΜΕ και του ελληνοαμερικάνικου blog της N. Υόρκης, νομίζω πως έχει τη δυνατότητα να τα ψάξει μόνος του και να διαπιστώσει αν είναι αληθινά ή δικής μου επινόησης.

Στα απόνερα της κρίσης

Εισαγωγή

Οι τρέχουσες οικονομικές συνθήκες ευνοούν όλο και περισσότερο όσους καιροφυλακτούν και επιδιώκουν να οικειοποιηθούν προϊόντα ή χρήματα που δεν τους ανήκουν. Με το άλλοθι της οικονομικής κρίσης και των συζητήσεων περί λήψεως μέτρων υπέρ των οφειλετών, πολλοί επιτήδειοι εκμεταλλεύονται την κατάσταση και πλουτίζουν. Η ευκολία με την οποία κάποιος παίρνει μπλοκ επιταγών, η μερική αποποινικοποίηση της έκδοσης ακάλυπτων, καθώς και οι ευνοϊκές ρυθμίσεις διαγραφής από την υπηρεσία του Τειρεσία, ενθαρρύνουν όλο και περισσότερου «έξυπνους» που εκμεταλλεύονται την κατάσταση, αφού γνωρίζουν πως το πολύ σε πέντε χρόνια θα είναι και πάλι καθαροί. Δεν εννοώ τους φιλότιμους επιχειρηματίες, οι οποίοι λόγω δυσχερειών ενδέχεται να μην μπορούν να καλύψουν σε κάποια περίπτωση τις υποχρεώσεις τους, αλλά αυτούς οι οποίοι σχεδιάζουν τις δραστηριότητές τους έτσι, ώστε ό,τι και να συμβεί να είναι νομικά καλυμμένοι και να μην αναστέλλεται η λειτουργία της επιχείρησής τους.

Το Κράτος

Το Κράτος από την άλλη δεν φαίνεται να συμμερίζεται τα προβλήματα των επιχειρήσεων, αλλά ενδιαφέρεται μόνο για την με οποιονδήποτε τρόπο είσπραξη του δικού του μεριδίου. Εκείνο που αδυνατώ να καταλάβω είναι γιατί το Κράτος θα πρέπει να είναι μέτοχος μόνο στα κέρδη μιας επιχείρησης και όχι και στις ζημίες, όταν αυτό το ίδιο φέρει μέρος της ευθύνης για την κατάσταση. Για παράδειγμα: Δεν κατέστη ολόκληρο το 2008 δυνατόν να λυθεί το πρόβλημα στα δύο βασικά λιμάνια της χώρας μας απ’ όπου εισάγονται τα περισσότερα είδη από τρίτες χώρες, που πληρώνουν δασμούς πέραν φυσικά του ΦΠΑ, με αποτέλεσμα στη Θεσσαλονίκη να ξεφορτώνονται 1000 container τη βδομάδα, από 1000 την ημέρα πριν τις κινητοποιήσεις. Η αδυναμία λοιπόν να λυθεί αυτό το πρόβλημα, πέραν του ότι ανάγκασε πολλές εταιρείες διακίνησης container να στραφούν σε λιμάνια γειτονικών χωρών, (Τουρκία, Βουλγαρία), μείωσε στο 1/5 την εισροή άμεσων κεφαλαίων από δασμούς και ΦΠΑ και δυσχέρανε την επιχειρηματική - οικονομική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής. Πολλές επιχειρήσεις των οποίων οι εισαγωγές αντιμετώπισαν σοβαρές καθυστερήσεις, πέρασαν δύσκολες στιγμές, αφού τα προϊόντα που είχαν ήδη πληρωθεί περίμεναν στα πλοία ή σε ενδιάμεσους σταθμούς, μέχρι να πάρουν σειρά για ξεφόρτωμα. Ενδεικτικά αναφέρω ότι η μεταφορά ενός container από την Κίνα στη Θεσσαλονίκη από 3 – 4 εβδομάδες που διαρκούσε, έφτασε τις 8 – 10!

Αποτέλεσμα των παραπάνω και πολλών ακόμη παραγόντων είναι οι απλήρωτες επιταγές και οι συναλλαγματικές να έχουν ξεφύγει πέρα από κάθε πρόβλεψη και να έχουν φτάσει το μισό δις ευρώ μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2009. Τα μηνύματα για το μέλλον είναι ακόμη πιο άσχημα, καθώς όλο και περισσότερες εταιρείες παρατείνουν το χρονικό διάστημα αποπληρωμής των οφειλών τους, αντικαθιστώντας τις επιταγές που λήγουν με νέες, αφού δεν έχουν τη δυνατότητα να τις καλύψουν εγκαίρως. Αναμένεται λοιπόν αύξηση των ακάλυπτων ποσών μέσα στους επόμενους μήνες. Αξίζει να σημειωθεί πως το μισό δις του πρώτου διμήνου αποτελεί το 1/3 ολόκληρου του 2008!!!

Οι επιχειρηματίες

Αν θέλαμε να ομαδοποιήσουμε τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες που βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα, θα διακρίναμε δύο μεγάλες κατηγορίες:

τους αγωνιστές…

Εδώ ανήκουν οι επιχειρηματίες των οποίων σφραγίστηκαν επιταγές, είτε γιατί δεν έκαναν καλή διαχείριση, είτε γιατί η επιβάρυνση που τους επέφερε η οικονομική δυσχέρεια ήταν τόσο έντονη που ξέφυγε πέρα από κάθε πρόβλεψη. Πολλές μικρές επιχειρήσεις είναι τοπικής εμβέλειας και νοιώθουν άμεσα κάθε διακύμανση στην κίνηση της αγοράς. Αυτές βασίζονται στη συνεχή ροή των προϊόντων τους και πολλές φορές δεν έχουν κάποιο οικονομικό υπόβαθρο να στηρίξουν παροδικές δυσχέρειες. Άλλοτε καταφεύγουν στη μέγγενη του τραπεζικού συστήματος, το οποίο δίνει μια παροδική και μόνο ανάσα στον επιχειρηματία, παράταση στο πρόβλημα και μείωση της κερδοφορίας, (οι τράπεζες δεν δανείζουν τσάμπα!) και άλλοτε χρησιμοποιούν ίδια κεφάλαια, που προήλθαν από παρελθούσες κερδοφόρες χρήσεις. Στην περίπτωση ενός ανώνυμου προϊόντος τα πράγματα είναι ακόμη δυσκολότερα, καθώς η προώθηση και η τοποθέτησή του στα ράφια μιας αλυσίδας super market κοστίζει τρομερά. Επικαλούμενοι δε την οικονομική κρίση οι μεγάλες αλυσίδες πιέζουν ακόμη περισσότερο τους μικρότερους προμηθευτές ζητώντας τους μεγαλύτερες παροχές κι εκπτώσεις και επιμηκύνοντας το χρόνο πληρωμής. Πού να αντέξει ας πούμε μια μικρή επιχείρηση να χρηματοδοτήσει το είδος της για οκτώ έως δέκα μήνες που θα ξεκινήσει να πληρώνεται!

Μεγάλα καράβια μεγάλες φουρτούνες

Σύμφωνα με μαρτυρία γνωστού μου επιχειρηματία, (αν είναι ανακριβή τα παρακάτω παρακαλώ διαψεύστε τα), για να βάλει 4 κωδικούς, (έτσι λέγονται τα προϊόντα στην γλώσσα των super market), στα ράφια γνωστής αλυσίδας, του ζητήθηκε 50% έκπτωση στο τιμολόγιο, τρεις χιλιάδες Ευρώ για κάθε κωδικό ως εισιτήριο, ( 12,000€ είσοδο!) και επί πλέον δέκα συν ένα (10 + 1), που σημαίνει 10% περαιτέρω έκπτωση. Και αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν, όσο και αν είχε προβλέψει ο επιχειρηματίας τα παραπάνω παζάρια, να υπήρχε περίπτωση να ωφελήθηκε από αυτή τη συνεργασία. Εναλλακτική δυστυχώς δεν υπάρχει, γιατί οι αλυσίδες διακινούν πάνω από το 90% των προϊόντων οικιακής κατανάλωσης και η ζυγαριά γέρνει πάντα υπέρ των αυτών, αφού ούτε είσοδο πληρώνουν, ούτε και περιμένουν δέκα μήνες για να πληρωθούν! Σε αντίθεση με τις μικρές επιχειρήσεις, οι μεγάλες που διακινούν και διαφημίζουν προϊόντα κράχτες επιβάλλουν τους δικούς τους όρους στις αλυσίδες super market και αυτές τις αποδέχονται, γιατί εκεί ο τζίρος είναι εγγυημένος, επειδή οι περισσότεροι θεωρούμε πως το επώνυμο είναι και ανώτερο. Επί πλέον, ως καταναλωτές όλοι μας γινόμαστε έρμαια σε κάθε νέου είδους προβολή και αγοράζουμε ό,τι μας σερβίρουν, αφού μέσω των διαφημίσεων έχουν τον τρόπο να μας παρουσιάζουν τα φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Εκείνο που δυστυχώς δεν γνωρίζουν πολλοί είναι ότι οι μεγάλες εταιρείες έχουν επί πλέον τεράστια κόστη, τα οποία στις μικρές είναι περιορισμένα, αφού σ’ αυτές ο ιδιοκτήτης γίνεται αν χρειαστεί εργάτης, πωλητής, λογιστής, οδηγός, αποθηκάριος και δεν θα το σκεφτεί να δουλέψει και Κυριακές για να καλύψει την παραγωγή. Έτσι πολλές φορές ένα ανώνυμο προϊόν είναι ποιοτικά ανώτερο από το αντίστοιχο επώνυμο.

Αν λοιπόν η μικρή επιχείρηση αναγκαστικά αποδεχθεί τους όρους συνεργασίας κινδυνεύει να παραμείνει έκθετη, αφού οι δικοί της προμηθευτές θα πρέπει να πληρωθούν κανονικά και η όποια καθυστέρηση στις εισροές σημαίνει δανεισμό ή χρήση ίδιων κεφαλαίων για την κάλυψη της προσωρινής ανάγκης, αλλιώς κινδυνεύει με σφράγισμα πληρωτέων επιταγών. Η δε τακτική του «σπασίματος» των επιταγών στις τράπεζες επιφέρει ένα επί πλέον κόστος γύρω στο 12%, το οποίο περιορίζει ακόμη περισσότερο την κερδοφορία και γενικά τις δυνατότητες επιβίωσης της επιχείρησης.

…και τα λαμόγια

Τον τελευταίο καιρό η αγορά σφύζει από ευκαιριακούς επιχειρηματίες, που το τελευταίο για το οποίο νοιάζονται είναι το πώς θα καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Λειτουργούν την εμπορική τους δραστηριότητα όσο αντέξει και σχεδιάζουν προσεκτικά τις κινήσεις τους για την περίπτωση που δεν θα μπορούν να καλύψουν τις υποχρεώσεις προς τους προμηθευτές τους. Έτσι κανονίζουν εγκαίρως να μην έχουν ακίνητη περιουσία στο όνομά τους και τα τυχόν αυτοκίνητα ή ακίνητα της επιχείρησης να είναι είτε υπό καθεστώς leasing, είτε σε διαφορετική επωνυμία με άλλον ιδιοκτήτη.

Τα κόλπα

Για την περίπτωση που δεν μπορούν να καλύψουν κάποια επιταγή τους, θα επιλέξουν μια από τις παρακάτω στρατηγικές:

Επικαλούμενοι την οικονομική κρίση θα ζητήσουν παράταση του χρέους με αντικατάσταση της επιταγής με νέα άλλης ημερομηνίας, καθώς και συνέχιση της συνεργασίας με τους προμηθευτές τους, μεγαλώνοντας κι άλλο το άνοιγμα.

Αν είναι εκπρόθεσμοι και στην παράταση, τότε θα εξαφανιστούν, δεν θα σηκώνουν τηλέφωνο και σε περίπτωση επίσκεψης θα απουσιάζουν μονίμως.

Σε άλλη περίπτωση θα εξαφανιστούν μαζί με το εμπόρευμα και θα το διοχετεύσουν με χαμηλότερη τιμή από αυτήν που το απέκτησαν και χωρίς τιμολόγιο στα κανάλια της χονδρικής, εκεί που όλοι ψάχνουν το φθηνότερο και περνάει το «μαύρο»!

Στη χειρότερη περίπτωση θα πουλήσουν έναντι ευτελούς ποσού ολόκληρη την επιχείρησή τους κανονικά και με συμβόλαιο σε νέο ιδιοκτήτη, ο οποίος εμφανίζεται καθ’ όλα νόμιμος, αφού έχει αγοράσει τα είδη και η όποια διεκδίκηση δεν πρόκειται να φέρει αποτέλεσμα. Ειδικά οι μικρές εταιρείες, οι οποίες δεν διαθέτουν και τη δύναμη να καλύψουν τα έξοδα των δικαστικών διαμαχών είναι χαμένες από χέρι.

Οι κυρώσεις

Ο προμηθευτής όταν σφραγίζει κάποια επιταγή πελάτη του ενεργεί ως ακολούθως:

Συνεννοείται με το δικηγόρο του και προσπαθούν να έλθουν σε επαφή με τον πελάτη, σε μια ύστατη προσπάθεια να λυθεί το ζήτημα και να πληρωθεί το ποσό της επιταγής.

Αν κάτι τέτοιο δεν καταστεί δυνατό, (τις πιο πολλές φορές δεν καθίσταται), τότε ο δικηγόρος προβαίνει σε έκδοση διαταγής πληρωμής, η οποία κοινοποιείται με δικαστικό επιμελητή στον πελάτη.

Στην περίπτωση κατά την οποία ο πελάτης έχει αυτοκίνητα ή ακίνητα στο όνομά του ξεκινάει η διαδικασία της δημοπρασίας. Στη δημοπρασία θα παρευρίσκονται τόσο το δημόσιο, όσο και οι τράπεζες, γιατί σίγουρα θα υπάρχουν και προς τα εκεί ανοιχτά μέτωπα. Ο τελευταίος που πληρώνεται είναι ο προμηθευτής, καθώς παίρνει ότι περισσεύει από Δημόσιο και τράπεζες, (δηλαδή τίποτα!). Αν ο πελάτης έχει φροντίσει εγκαίρως να μην έχει τίποτε αξίας στ’ όνομά του, (να τα έχει σε οικείους του, μητέρα, σύζυγο, κλπ), τότε δεν υπάρχει κάτι για να γίνει ο πλειστηριασμός, η επιταγή δεν πρόκειται σε καμιά περίπτωση να καλυφθεί, ο εκδότης το πολύ για πέντε χρόνια θα κάνει τις δοσοληψίες του χωρίς νέο μπλοκ, ή με επιταγές εξυπηρέτησης και δεν έχει να φοβηθεί τίποτα, καθώς δεν προβλέπεται πλέον ούτε προσωποκράτηση για το αδίκημα. Μοναδικός χαμένος παραμένει ο προμηθευτής. Δεν θα έπρεπε ο νομοθέτης εδώ να είχε προβλέψει κάτι για την περίπτωση αυτή;

Το δημόσιο

Στο μεγαλύτερο κακοπληρωτή τείνουν να εξελιχθούν οι δημόσιες υπηρεσίες με μπροστάρηδες τους Δήμους και ακόλουθους τα υπουργεία Υγείας και Εργασίας, καθώς παρουσιάζουν σημαντικές καθυστερήσεις στις πληρωμές των προμηθευτών του το πρώτο και των συντάξεων – εφ’ άπαξ το δεύτερο. Ειδικά οι Δήμοι έχουν ανεβάσει το μέσο όρο πληρωμών στους 12 μήνες και βάλε, κάτι που δυσχεραίνει πολύ τους προμηθευτές. Η ειρωνεία εδώ είναι πως οι περισσότεροι έχουν «λαδώσει» για να πάρουν κάποιον διαγωνισμό και στη συνέχεια παραπονιούνται γιατί αργούν να πληρωθούν. Σε άλλες δε περιπτώσεις οι συγγενείς παραγόντων των Δήμων με εταιρείες τους παρέχουν στους Δήμους αναλώσιμα ή υπηρεσίες σε μόνιμη βάση εξασφαλίζοντας σταθερές εισροές. Δεν είναι λίγες οι φορές που τέτοια περιστατικά έχουν δει το φως τη δημοσιότητας, όπως για παράδειγμα η πρόσφατη υπόθεση του γ. γραμματέα του Δήμου Θεσσαλονίκης κυρίου Λεμούσια, που είδε το φως της δημοσιότητας από την εφημερίδα Μακεδονία.

Ο Τειρεσίας

Σύμφωνα με τη μυθολογία ο διάσημος μάντης γεννήθηκε στη Θήβα και για επτά χρόνια της ζωής του υπήρξε γυναίκα. Η γυναικεία του υπόσταση προέκυψε ως τιμωρία, όταν σε βόλτα του στο όρος Κυλλήνη διέκοψε δύο φίδια την ώρα που ζευγάρωναν. Επτά χρόνια αργότερα σε παρόμοια βόλτα τα ξαναείδε να ζευγαρώνουν, τα διέκοψε και ξαναέγινε άντρας. Ήταν λοιπόν ο καταλληλότερος για να λύσει τη διένεξη μεταξύ του Δία και της Ήρας στον Όλυμπο, σχετικά με το αν ηδονίζεται περισσότερο ο άντρας ή η γυναίκα κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής πράξης. Τον κάλεσαν λοιπόν στο βουνό και αυτός ανοιχτά δήλωσε πως η γυναίκα ικανοποιείται περισσότερο, παίρνοντας έτσι το μέρος του Δία και προκαλώντας την οργή της Ήρας, η οποία για τιμωρία τον τύφλωσε. Ο Δίας από την άλλη για να τον ανταμείψει του έδωσε μακροζωία, (επτά γενεών) και τη δυνατότητα να προβλέπει το μέλλον, ιδιότητα που διατήρησε και στον κάτω κόσμο. Εκεί τον επισκέφτηκε και ο Οδυσσέας, σύμφωνα με το ομώνυμο έπος, για να τον συμβουλευτεί σχετικά με το πώς θα επιστρέψει στην πατρίδα του την Ιθάκη.

Ο σύγχρονος Τειρεσίας

Ο σύγχρονος Τειρεσίας δημιουργήθηκε από τις τράπεζες ως μη κερδοσκοπική εταιρεία(;) το 1997 για να προστατεύσει τα συμφέροντά τους. Κύριο έργο του αποτέλεσε η ταξινόμηση των ήδη υπαρχουσών πληροφοριών προ του 1997 σχετικά με κακοπληρωτές και χρεοφειλέτες, καθώς και το φακέλωμα όλων των προσώπων, νομικών και φυσικών, σχετικά με την πιστοληπτική τους ικανότητα. Δεν είμαι ειδικός για να γνωρίζω αν είναι νομότυπη ή όχι η συγκέντρωση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, όπως τα ατομικά, περιουσιακά και οικονομικά στοιχεία από μια ιδιωτική εταιρεία, σίγουρα όμως ήταν παράνομη πριν το σχετικό νόμο Σταθόπουλου. Έτσι όλοι οι πολίτες και ενίοτε και εταιρείες γινόμαστε θύματα διαφημιστικών καμπανιών και αποδέκτες μυνημάτων τύπου «έχει εγκριθεί για σας χαμηλότοκο δάνειο» κ.λπ. Αν κάποιος δεν είναι συνεπής στις οικονομικές του υποχρεώσεις, καθυστερήσει πληρωμή δανείου, εκδώσει ακάλυπτη επιταγή κ.λπ. τότε σημειώνεται στη βάση δεδομένων του Τειρεσία και δύσκολα σηκώνει κεφάλι. Αν κάποια εταιρεία επιχειρεί να συνάψει εμπορική σχέση με κάποια άλλη, έχει τη δυνατότητα να ζητήσει στοιχεία από τον Τειρεσία, ή από συνεργαζόμενα με αυτόν γραφεία. Μόνο με τον ΑΦΜ της επιχείρησης που επιδιώκεται η συνεργασία, λαμβάνει αναλυτική έκθεση με τα οικονομικά και περιουσιακά τηε στοιχεία. Οι διάφοροι καλοθελητές, (γραφεία), χρεώνουν για μεμονωμένους πελάτες από 25 έως 30 Ευρώ ανά ΑΦΜ, με προπληρωμένη κίνηση 50 ΑΦΜ ετησίως. Και σ’ αυτήν την περίπτωση όμως ο κίνδυνος είναι εξίσου αυξημένος, καθώς κανείς δεν γνωρίζει πότε θα αρχίσει η κάτω βόλτα.

Σεισάχθεια (άρση βαρών)

Την εποχή του Σόλωνα στην Αθήνα του 6ου αιώνα π.Χ. το χρήμα ανήκε στους λίγους. Οι φτωχοί που δανείζονταν για τα βγάλουν πέρα, αδυνατούσαν να πληρώσουν τα χρέη τους και πουλούσαν την ελευθερία τους, ακόμη και των παιδιών τους. Η κατάσταση έτεινε να γίνει ανεξέλεγκτη και σε κάποιες περιπτώσεις σημειώθηκαν εξεγέρσεις. Τότε ο Σόλων που ήταν άρχοντας της Αθήνας θέσπισε νόμο, ο οποίος χάριζε τα χρέη των φτωχών προς το δημόσιο, αλλά και προς τους πλουσίους και κατήργησε το δανεισμό με ενέχυρο την προσωπική ελευθερία. Στη σύγχρονη Αθήνα, (Ελλάδα), μεγάλη τράπεζα δανείστηκε τον όρο για διαφημιστική καμπάνια, προσπαθώντας να μας πείσει πως το κάνει με σκοπό να μας ξαλαφρώσει! Αυτή η γιαλατζί σεισάχθεια έγινε μεταξύ άλλων αιτία τη στιγμή που όλοι μας εν μέσω κρίσης βλέπουμε τα εισοδήματά μας να βουλιάζουν, η εν λόγω τράπεζα να σημειώσει σημαντικά κέρδη.

Επίλογος

Αν και τα γνωρίζουν όλα αυτά οι υπεύθυνοι, δεν ευαισθητοποιούνται να ξεκινήσουν μια προσπάθεια όπως άλλα κράτη με σκοπό τον περιορισμό των προβλημάτων από την κρίση. Εκείνο που μόνο ενδιαφέρει το οικονομικό επιτελείο είναι το πώς θα μειώσουν το έλλειμμα στο 3% μέχρι το 2010. Και το μόνο τρόπο που γνωρίζουν είναι να αυξήσουν την υφιστάμενη φορολογία ή να επιβάλλουν νέα σε τομείς που ως τώρα ήταν πέραν κάθε φαντασίας φορολογητέοι.

Καλημέρα 2009

Εισαγωγή

Καταρχήν να ευχηθώ καλή χρονιά σε όλους μας και κυρίως υγεία, το μόνο εναπομείναν αφορολόγητο αγαθό, που όποιος το ‘χει είναι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου, κι ας μην το συνειδητοποιεί. Όλα τ’ άλλα γίνονται, η υγεία όμως όχι. Ελπίζω όλοι να περάσαμε κατά το δυνατόν καλύτερα τις μέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Λίγο οι αργίες, λίγο ενδεχομένως κάποιες άδειες φαντάζομαι οι πιο πολλοί από εμάς είχαν την ευκαιρία να χαλαρώσουν λίγο, πριν δουν τι μας ετοιμάζει το νέο έτος.

Οι οιωνοί

Οι οιωνοί ήταν ήδη από τα μέσα του 2008 αρνητικοί και κυρίως μετά την ανακοίνωση του προϋπολογισμού για το 2009, ο οποίος ψηφίστηκε όπως-όπως, επειδή τελείωνε το έτος και θα έπρεπε να κατατεθεί. Οι καθυστερήσεις στις εισπράξεις, αλλά και η μείωση των εσόδων του κράτους, οδήγησαν το οικονομικό επιτελείο στη σύνταξη ενός προϋπολογισμού, τον οποίον ούτε και οι ίδιοι θεωρούν εφικτό. Έτσι λοιπόν ήμασταν προετοιμασμένοι για εξαγγελίες νέων εισπρακτικών μέτρων και επιδρομών στις ήδη «τρύπιες» τσέπες μας.

Στην εκμετάλλευση των υγρών καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας βασίζεται περίπου το 50% του ΑΕΠ. Τα έσοδα του κράτους μειώθηκαν όταν άρχισαν να πέφτουν οι τιμές του πετρελαίου. Μόνο από το ΦΠΑ το δημόσιο έχασε πάρα πολλά χρήματα . Σκεφτείτε ότι όταν η τιμή της βενζίνης ήταν στο 1,20€ το λίτρο, τα 19 λεπτά ήταν ΦΠΑ και όταν αργότερα έπεσε στα 75, η αντιστοιχία σε ΦΠΑ ήταν μόνο 12 λεπτά, δηλαδή 35% λιγότερο! Αυτό μεταφράζεται σε πολλά εκατομμύρια ευρώ, τα οποία όσο κι αν προσπάθησαν να περισώσουν διατηρώντας την τιμή των καυσίμων υψηλή, (σε συνεννόηση πάντα με τα διυλιστήρια), τη στιγμή που η τιμή του αργού έπεφτε κάτω από τα 40$ το βαρέλι, δεν κατέστη δυνατόν, με αποτέλεσμα η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2008 να φαντάζει ακόμα πιο μακρινό όνειρο.

Τα μέτρα

Έτσι, το πρώτο πράγμα που σκέφτηκαν οι φωστήρες της οικονομίας μας ήταν να ανεβάσουν λίγο τον ειδικό φόρο κατανάλωσης, γύρω στα 8 λεπτά το λίτρο για την αμόλυβδη και 10 για το πετρέλαιο, μπας και καλύψουν μερικά κενά. Στη συνέχεια πείραξαν λίγο τις φορολογίες στα ακίνητα για να περισώσουν την κατάσταση και προσάρμοσαν τους φορολογικούς συντελεστές των φυσικών προσώπων έτσι, ώστε ακόμη και οι παλαιότερα απαλλασσόμενοι φόρου εισοδήματος, (κάτω των 10,500€), φέτος να πληρώσουν. Χαράς ευαγγέλια για τα υψηλά εισοδήματα, μιας και οι αντίστοιχοι συντελεστές μειώθηκαν! Από την άλλη οι μισθοί θα μείνουν καθηλωμένοι, η όποια αύξηση θα χαθεί σε εισφορές και ένα σωρό άλλα έμμεσα εισπρακτικά μέτρα για να γεμίσουν τα ταμεία. Και μέσα σ’ όλα αυτά οι εκθέσεις από διάφορους έγκριτους ξένους οίκους αξιολόγησης οικονομικών επιδόσεων πάνε κι έρχονται και δυστυχώς μας κατατάσσουν σε μαύρη λίστα, όσον αφορά την πιστοληπτική μας δυνατότητα και την αύξηση του ΑΕΠ. Μόνο από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις ξέρουν να ζητούν τρεις συνεχόμενες χρήσεις κερδοφορίας για να τους δώσουν κάποιο δάνειο. Οι ίδιοι με την κακοδιαχείριση, τις υπέρογκες μίζες και τις ρουσφετολογικές συναλλαγές, οδήγησαν τη χώρα σε μόνιμα αρνητικούς ισολογισμούς, με μοναδική φορά στην ιστορία του ελληνικού κράτους πριν μερικά χρόνια που παρουσιάσαμε πλεόνασμα, αλλά κι αυτό αποδείχτηκε «μούφα»! Άντε, ύστερα απ΄ όλα αυτά να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα και να πείσουν τα τσακάλια της ΕΕ ότι ο γάιδαρος πετάει. Αμ δε!

Ο επίτροπος Αλμούνια μας τράβηξε τ’ αυτιά μην αφήνοντας και πολλά περιθώρια για κοινωνικές παροχές που ενδεχομένως να ονειρευόντουσαν τα στελέχη της κυβέρνησης για τόνωση του κλίματος δυσαρέσκειας του κόσμου. Έτσι ο ήδη ανέφικτος προϋπολογισμός του 2009 θα αναθεωρηθεί σύντομα με σκοπό να γίνει πιο «σφιχτός», για να ικανοποιηθούν οι επιταγές της ΕΕ. Και μέσα σ’ όλα αυτά ανακοινώνονται κι ετοιμάζονται χιλιάδες προσλήψεις για το δημόσιο. Δεν νοιάζονται για το αν χρεωθούμε περισσότερο για να πληρωθούν οι απαιτήσεις των νεοπροσληφθέντων, αλλά ενδιαφέρονται μόνο για τη βελτίωση της κοινωνικής τους εικόνας εν όψει εκλογών. Γιατί όπως και να το κάνουμε οι περισσότεροι δεν πρόκειται να πληρώσουν καίριες θέσεις. Αυτό είναι άλλωστε και το κοινό όσων κυβερνήσεων θυμάμαι. Αδυσώπητο ρουσφετολόι λίγο πριν τις εκλογές για να προσπαθήσουν να παραμείνουν στην εξουσία. Παροχές και τάματα, μπας και μας δελεάσουν να τους ψηφίσουμε. Όσο και να προσπαθούν να μας χρυσώσουν το χάπι τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, όσο εφευρετικοί κι αν είναι οι συντάκτες των ειδήσεων, οι οποίοι προσπαθούν να τονίσουν την όποια θετική πλευρά των μέτρων, το μόνο που καταφέρνουν είναι να γελοιοποιούν τους εκφωνητές που τις διαβάζουν, γιατί ο κόσμος γελάει μαζί τους.

Η φορολογική συνείδηση

Η ποιο αστεία καμπάνια ήταν αυτή για τη φορολογική συνείδηση. Γιατί δεν κοιτάζουν πρώτα να την αποκτήσουν οι ίδιοι, να γίνουν το παράδειγμα προς μίμησιν, ώστε να ακολουθήσουν όλοι. Αυτοί και οι συνάκλουθοί τους είναι οι αρχιερείς της φοροδιαφυγής και της κατάχρησης. Αυτούς να κοιτάξουν πρώτα να μαντρώσουν κι ύστερα να τα βάλουν με τα εισοδήματα των 10.000 Ευρώ. Άλλοι με αυτά τα χρήματα είναι αναγκασμένοι να ζήσουν έναν ολόκληρο χρόνο, κι αυτοί τα ‘χουν για τσίχλες. Σε ποιους απευθύνονται; Σε μας που δεν μπορούμε να αποκρύψουμε τίποτα; Ή στον χαμηλόμισθο που μπορεί να τυραννιέται ολόκληρο το χρόνο για να κάνει τα δέκα χιλιάρικα δεκαπέντε; Αυτός είναι ήρωας. Αν δεν μπορούν να βρουν τρόπο να εντοπίσουν τους φοροφυγάδες, ας πάρουν και ας εφαρμόσουν μια έτοιμη φόρμουλα, από τις τόσες πετυχημένες που κυκλοφορούν σε άλλα κράτη. Δεν το κάνουν όμως επειδή φοβούνται, ότι αν κάποια στιγμή κληθούν όλοι να δικαιολογήσουν τον τρόπο ζωής τους, οι πρώτοι που θα αδυνατούν να το κάνουν θα είναι οι πολιτικοί και το σινάφι τους. Ας μην κάνει λοιπόν το Υπουργείο Οικονομίας πως δεν ξέρει που να ψάξει.

Ο ανασχηματισμός

Δεν μπορώ να πω πως άλλαξε και πολύ η εικόνα της κυβέρνησης, μετά τις τελευταίες ανακατατάξεις στους υπουργικούς θώκους, γιατί δεν έγινε και τίποτα σπουδαίο, εκτός του ότι υλοποιήθηκαν παλαιότερες δεσμεύσεις του πρωθυπουργού για υπουργοποίηση στελεχών του κόμματος. Εκείνο που έχει ενδιαφέρον ωστόσο είναι η απομάκρυνση του εξαδέλφου του, Υπουργού Πολιτισμού και αυτή του Υπουργού Οικονομίας Γιώργου Αλογοσκούφη, ο οποίος αν μη τι άλλο όφειλε να παραμείνει στη θέση του αυτόν τον δύσκολο καιρό και να βγάλει ο ίδιος τα κάστανα από τη φωτιά, γιατί όπως και να το κάνουμε αυτός και η ομάδα του φέρουν ακέραια την ευθύνη της κατάντιας της χώρας μας. Χάρη βέβαια του έκανε ο Πρωθυπουργός που τον έβγαλε, θα ησυχάσει λίγο ο άνθρωπος και θα έχει όλο το χρόνο να προετοιμαστεί για τις ευρωεκλογές, μιας και φήμες τον τοποθετούν στο ψηφοδέλτιο του κόμματος για την ευρωβουλή. Άντε βρε, γιατί όχι κι αργότερα διάδοχος του Αλμούνια! Τότε να δείτε ρυθμούς ανάπτυξης που θα γνωρίσει η ΕΕ! Αν εφαρμοστεί και το ελληνικό μοντέλο δημόσιας διοίκησης πάει η Ευρώπη δεν θα είναι μόνο γηραιά ήπειρος, αλλά και έρημη!

Ο Αντώνης Σαμαράς

Παρατηρήσαμε το δυναμικό come back του Αντώνη Σαμαρά, του υπουργού Εξωτερικών επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη. Αφού περιπλανήθηκε κι αυτός μετά το ‘92, όπου κατόπιν εντολής του προέδρου της Δημοκρατίας παύθηκε από υπουργός Εξωτερικών, λόγω των χειρισμών στο Γιουγκοσλαβικό, ίδρυσε την Πολιτική Άνοιξη, έγινε αιτία να πέσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, γνώρισε προσωρινά στιγμές δόξης, αφού εξέλεξε 10 βουλευτές το 1993, αλλά επτά χρόνια αργότερα επέστρεψε στη μεγάλη αγκαλιά του κόμματος, συμπλέοντας με τις απόψεις του στις εκλογές του 2000, ως Ευρωβουλευτής το 2004 και τώρα ως Υπουργός Πολιτισμού. Είχε προηγηθεί η βελτίωση της εικόνας του, φρόντισαν γι’ αυτό τα διάφορα έντυπα και έτρεξε κι ο ίδιος να δώσει εξηγήσεις δημόσια στην τηλεόραση για τα γεγονότα που οδήγησαν στην απομάκρυνσή του από το Υπουργείο του τότε, και έτσι όλα ήταν κατάλληλα προετοιμασμένα για την επιστροφή του. Έμενε να γίνει ο ανασχηματισμός για να δούμε πού τελικά θα τον έβαζε ο Πρωθυπουργός. Προσωπική μου άποψη είναι ότι ο Πρωθυπουργός δεν είχε πρεμούρα για το αν θα ‘μπαινε ο Αντώνης στην κυβέρνηση ή όχι και ούτε ήταν αυτός το πρόσωπο που περίμενε για να αναδειχθεί το Υπουργείο Πολιτισμού. Απλά επρόκειτο για μια παλιά επιταγή, η οποία τώρα ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να υλοποιηθεί. Από πού προέρχεται ακριβώς δεν γνωρίζω, εκείνο που γνωρίζουν πάντως όλοι, είναι πως ο Αντώνης Σαμαράς έχει την ιδιότητα του παρατηρητή στη λέσχη bilderberg, η οποία το 1993 συνεδρίασε στη Βάρκιζα και ήταν τότε από τους λίγους Έλληνες, που έλαβαν μέρος στις εργασίες της. Για την ιστορία αναφέρω ότι μεταξύ άλλων εκεί κρίθηκε και η τύχη της Γιουγκοσλαβίας.

Βέβαια δεν ήταν η πρώτη φορά που ο κύριος Σαμαράς λάμβανε μέρος στις εργασίες της λέσχης. Είχε και παλαιότερες εμπειρίες, αφού συμμετείχε στη συνεδρίαση του προηγούμενου έτους στο Εβιάν της Γαλλίας και μάλιστα ως ο μόνος Έλληνας προσκεκλημένος πολιτικός. Κανείς τότε δεν ασχολήθηκε με το θέμα, τηρούσαν στάση ανήσυχης αναμονής, γιατί δεν σε καλεί τυχαία μια οργάνωση που περιστοιχίζεται από πολιτικούς και επιχειρηματίες παγκόσμιας εμβέλειας και που ασκεί ευρύτατη επιρροή στις διεθνείς εξελίξεις. Τότε λοιπόν θεώρησαν πως ο Αντώνης Σαμαράς πήρε το «Μυστικό Χρίσμα» από τη λέσχη, αυτό της διαδοχής του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στη ΝΔ. Σχετικό άρθρο με τον παραπάνω τίτλο δημοσιεύτηκε από το περιοδικό Flash στο τεύχος Ιουλίου του 1992. Όταν την επόμενη χρονιά τον ξανακάλεσαν να συμμετάσχει, αυτή τη φορά στην Αθήνα, τότε το είχαν δέσει κόμπο, πως θα είναι ο επόμενος αρχηγός της ΝΔ. Κάτι τέτοιο δεν έγινε φυσικά, γιατί ένα άλλο μέλος της λέσχης ανέλαβε την αρχηγία το 1996, ο σημερινός Πρωθυπουργός. Ακούγεται πάντως πως ενδέχεται να είναι την επόμενη φορά υποψήφιος για την αρχηγία της ΝΔ. Σχετικά μηνύματα διαδοχολογίας ξεφεύγουν εντέχνως από τα διάφορα δελτία ειδήσεων. Ίδωμεν.

Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος

Την ίδια περίπου πορεία είχε και ο Δημήτρης Αβραμόπουλος. Έφυγε από το μαντρί, έγινε δήμαρχος, ανακοίνωσε τη δημιουργία νέου κόμματος υπολογίζοντας σε βοήθεια από επιχειρηματικούς κύκλους, τα βρήκε σκούρα, παραλίγο να τον φάει ο λύκος και τελικά επέστρεψε ξανά με την ουρά κάτω απ’ τα σκέλια. Ανελίχθηκε πάντως και έφτασε στη ζηλευτή θέση του υπουργού Υγείας. Παρέμεινε εκεί κάπου δύο χρόνια, ολοκλήρωσε το έργο του, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο και περίμενε αναβάθμιση, αλλά ο αρχηγός τον άφησε αμετακίνητο, να υποστεί τη φθορά μέχρι τις επόμενες εκλογές. Η μόνη θέση που θα του ταίριαζε απόλυτα είναι αυτή του Υπουργού Τουρισμού, επειδή και επικοινωνιακός είναι και αν μη τι άλλο έκανε και κάποιο έργο εκεί. Στο Υγείας δεν μπορούμε να πούμε πως κεντάει, εκεί κέντησε ο ΝΚ, (Νικήτας Κακλαμάνης), στενός συνεργάτης του Αντώνη Σαμαρά, όταν ξεκινούσε η Πολιτική Άνοιξη.

Ο Μπάρακ Ομπάμα

Και μέσα σ’ όλα αυτά παρακολουθήσαμε «μεθυσμένοι» το Γούντσκοκ του 21ου αιώνα, όπως αποτυχημένα παρομοιάζεται η ενθρόνιση του νέου πλανητάρχη. Καμιά σχέση φυσικά με το γνωστό event του Αυγούστου του 1969. Άλλες οι εποχές, άλλα τα ενδιαφέροντα των παρευρισκομένων και διαφορετικές οι κοινωνικές τάσεις. Στο σύγχρονο Γούντστοκ, τα πάντα ήταν αποτέλεσμα μάρκετινγκ, με σκοπό την καλύτερη προβολή του πρώτου αφροαμερικανού προέδρου στην ιστορία των ΗΠΑ και την με τους καλύτερους οιωνούς τοποθέτησή του . Ακόμη και τα δικά μας τηλεοπτικά κανάλια δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στον πειρασμό και ακολουθώντας τη γραμμή των αμερικανικών έκαναν από την Κυριακή ζωντανές συνδέσεις, παρουσιάζοντας με τέτοιο τρόπο το γεγονός, που νομίζει κανείς πως είναι μεγίστης σημασίας για την Ελλάδα. Δεν ξέρω ακριβώς τι μπορεί να περιμένουμε από το νέο αμερικανό πρόεδρο, πάντως ότι κι αν είναι αυτό δεν πρόκειται να το αποφασίσει ο ίδιος, αφού είναι βιτρίνα συμφερόντων και επιχειρήσεων. Άρα δεν υπάρχει περίπτωση να υπάρξει έστω και η παραμικρή μεταβολή στην αντιμετώπιση της χώρας μας από τις ΗΠΑ. Εύχομαι πάντως το γεγονός αυτό να αποτελέσει τη σηματοδότηση μιας καλύτερης διευθέτησης των θεμάτων που μας αφορούν άμεσα και επιτέλους να οδηγηθούν σε κάποια λύση. Έχει τόσα πολλά κι ο ίδιος ως πρόεδρος των ΗΠΑ να κάνει στο εσωτερικό της χώρας του, στον οικονομικό κυρίως τομέα που το τελευταίο πράγμα που θα τον ενδιαφέρει είναι η Ελλάδα. Λόγω της Εβραϊκής του ρίζας πάντως ενδέχεται να ενδιαφερθεί και για το μεσανατολικό και να προσπαθήσει να δώσει ένα τέλος σε μια ιστορία που ταλαιπωρεί την περιοχή εξήντα σχεδόν χρόνια! Εγώ πάντως του εύχομαι τα καλύτερα και ελπίζω να ρίξει μια θετική ματιά και κατά την ψωροκώσταινα.

Επίλογος

Με τέτοιες «θετικές» σκέψεις ξεκινάει το νέο έτος. Είναι πάρα πολλά αυτά που θα μπορούσαν να αναφερθούν, αλλά έχουμε αρκετό καιρό μπροστά μας να τα λέμε. Θα προσπαθήσω να εμφανίζομαι ποιο τακτικά, δόξα τω Θεώ υπάρχει υλικό και θέματα που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν συχνότερη εμφάνιση, αλλά είπαμε, αυτό είναι hobby, και δεν αποτελεί μέρος της καθημερινής μου απασχόλησης. Έχετε λοιπόν υπομονή.

Επιδοτούμενα προγράμματα

Η μούφα

Όσοι από μας παρακολουθούμε από κοντά τις οικονομικές εξελίξεις και τα κερδοσκοπικά παιχνίδια που παίζονται εναντίον ημών των καταναλωτών, πάντα με την ανοχή και πολλές φορές με την υπόθαλψη του κράτους, ή αν θέλετε του συστήματος, διαπιστώνουμε ότι αυξάνονται όλο και περισσότερο οι επιτηδευματίες οι οποίοι αδυνατούν να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Μερικοί από τους λόγους που συντελούν σ’ αυτό είναι η γενικότερη αύξηση του κόστους υπηρεσιών και προϊόντων, κάτι που ο μέσος επιχειρηματίας δεν δύναται ασφαλώς να προβλέψει, καθώς και η προσπάθεια των μεγαλοκαρχαριών του κάθε χώρου να αυξήσουν όλο και περισσότερο το κομμάτι της πίττας που ήδη κατέχουν. Έτσι οι μικρότερες επιχειρήσεις οδηγούνται μαθηματικά σε κλείσιμο και οι μεγάλοι όμιλοι σημειώνουν κέρδη. Είδαμε σε προηγούμενη ανάρτηση πως από την αρχή του έτους, πάνω από 7.500 μικρομεσαίες επιχειρήσεις έκλεισαν. Είδαμε επίσης και το παράδοξο, περισσότερες από 10.000 νέες επιχειρήσεις να ξεκινούν δραστηριότητα. Οι επιχειρήσεις αυτές στην πλειοψηφία τους δημιουργούνται χρηματοδοτούμενες από προγράμματα της Ε.Ε. με συμμετοχή και της χώρας μας και δίνουν την ευκαιρία σε κάποιον που έχει μια καινοτόμο ιδέα και δεν μπορεί να την κάνει πραγματικότητα με δικά του μέσα, να την υλοποιήσει…

Εκείνο που δυστυχώς δεν γνωρίζουν αυτοί οι νέοι επιτηδευματίες είναι ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι καταδικασμένες όσον ούπω να αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες. Κι αυτό γιατί όσο ρόδινα κι αν τα παρουσιάζουν οι εταιρείες συμβούλων στους υποψήφιους επενδυτές, για να τους βάλουν στο χορό, τόσο μπαστούνια τα βρίσκουν στην πορεία, όταν αρχίζουν να πληρώνουν από την τσέπη τους ποσά, για προκαταρκτικές ενέργειες πολύ πριν την υλοποίηση του έργου, όπως για τη σύνταξη της μελέτης, την υποβολή της αίτησης και πολλές φορές και για τη σύσταση εταιρείας. Τρανταχτό παράδειγμα οι αιτήσεις που έγιναν μετά την ανακοίνωση του νόμου 3468/2006 σχετικά με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), σε συνδυασμό με τον αναπτυξιακό νόμο που έτρεχε μέχρι τέλος του 2007. Πολύς κόσμος θαμπώθηκε στην ιδέα ότι θα παράγει ενέργεια τζάμπα και θα την πουλάει στον ΔΕΣΜΗΕ ακριβότερα από ότι θα την πληρώνει σαν καταναλωτής και το κυριότερο ότι σε ποσοστό έως και 60% το κόστος του έργου θα είναι επιδοτούμενο από το πρόγραμμα…

Το παραμύθι

Έτρεξε λοιπόν πολύς κόσμος να πληροφορηθεί πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό που θεωρητικά φάνταζε απλό. Και η απάντηση ήταν ακόμη πιο απλή: το πρώτο ανάμεσα στα βήματα που έπρεπε να κάνει ο υποψήφιος επενδυτής ήταν να συνεργαστεί με κάποιον αξιόπιστο επιχειρηματικό σύμβουλο, για τη σύνταξη, την υποβολή και την τακτοποίηση όλων των διαδικασιών μέχρι το πέρας του έργου. Αξιόπιστος φυσικά σημαίνει να έχει διασυνδέσεις με πρόσωπα και πράγματα των εμπλεκόμενων υπουργείων, (ανάπτυξης και οικονομικών στη συγκεκριμένη περίπτωση), ώστε να προωθηθούν οι αιτήσεις και να εγκριθούν χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Τα υπόλοιπα βήματα έχουν να κάνουν με τον τρόπο και το χώρο υλοποίησης του έργου και είναι λίγο πολύ κοινά, είτε τα κάνει κάποιος μόνος του, είτε μέσω γραφείου. Περιττό να πούμε φυσικά πως αν κάποιος επιχειρούσε από μόνος του να κάνει όλη τη διαδικασία πολύ δύσκολα θα τύγχανε έγκρισης, γιατί όπως λένε και οι «ειδικοί», τα πράγματα πρέπει να πάνε με τη σειρά, ώστε καθένας να πάρει το κομματάκι του!

Τι καλείται να πληρώσει προκαταβολικά ο υποψήφιος επενδυτής και τι όταν υλοποιηθεί το έργο, αυτό οι σύμβουλοι το αφήνουν για το τέλος της συζήτησης, αφού προηγουμένως μας έχουν μετατρέψει σε επιχειρηματίες και νεόπλουτους! Έχουμε και λέμε λοιπόν: το έργο χρηματοδοτείται κατά 50-60% από την ΕΕ και εθνικούς πόρους, 20% από ίδια κεφάλαια και το υπόλοιπο από τραπεζικό δανεισμό. Άρα λοιπόν θα πρέπει να έχουμε ήδη κάποιο ποσό στη διάθεσή μας. Η άμεση αμοιβή του γραφείου είναι από δύο έως τέσσερις χιλιάδες Ευρώ, ανάλογα με το ύψος της επένδυσης. Συνολικά το γραφείο θα πάρει περί το 8% του συνολικού ύψους της πριμοδότησης όταν υλοποιηθεί η επένδυση. Εξηγούν φυσικά πως τα χρήματα αυτά δεν είναι όλα δικά τους, αλλά κάποια προορίζονται για «λαδώματα» και γενικά για αντιμετώπιση τεχνικών δυσκολιών, ώστε να μην κολλήσει κάπου η πρόταση. Δεν διστάζουν δε, να αναφέρουν ότι μέρος των χρημάτων αυτών φτάνουν σε πολύ ψηλά ιστάμενα πρόσωπα υπουργείων και τραπεζών. Επίσης μας λένε πως δεν είναι ανάγκη να στενοχωριόμαστε γιατί το ποσοστό τους, (8%) μπορεί να καλυφθεί από υπερτιμολογήσεις εξοπλισμού και εργασιών.

Έτσι σκέφτεται ο καημένος ο επενδυτής, πως αν είναι να γίνει η επένδυση και να βγάλει χρήματα, ας φάνε και κάποιοι λίγα. Έτσι κι αλλιώς τι μπορεί να γίνει πια στη χώρα μας χωρίς τάισμα, δυστυχώς τίποτα! Μπαίνει λοιπόν στο λούκι ο άνθρωπος και κάνει έξοδα για να μαζέψει τα δικαιολογητικά που χρειάζονται, (τοπογραφικά, σχέδια, κ.λπ.) δίνει και κάποιο ποσό από την τσέπη του προκαταβολικά για τη σύνταξη της μελέτης από το γραφείο και φτάνει να έχει μια προ έγκρισης δαπάνη τουλάχιστον οκτώ χιλιάδες ευρώ. Αυτά τα χρήματα αν δεν εγκριθεί η μελέτη πάνε χαμένα. Γι’ αυτό και προτείνεται έντονα η ανάληψή της από ειδικούς, για να είναι εγγυημένη η έγκριση! Αλλά και με την έγκριση στα χέρια ο επενδυτής δεν μπορεί να κάνει τίποτε, γιατί ναι μεν έχει εξασφαλισμένη τη χρηματοδότηση, αλλά δεν είναι δεδομένο το πότε αυτή θα εκταμιευθεί. Και από την άλλη αν κάποιος δεν έχει τα χρήματα να ξεκινήσει το έργο μόνος του, αυτό δεν πρόκειται να γίνει ποτέ, γιατί η εκταμίευση γίνεται ανάλογα με την πρόοδο της επένδυσης. Άρα θεωρείται δεδομένο πως οι εργασίες θα ξεκινήσουν με ίδια κεφάλαια και κάποια στιγμή ανάλογα με την πρόοδο του έργου και τις ορέξεις του κράτους θα βγουν τα χρήματα.

Αυτό το πρόβλημα της χρήσης ιδίων κεφαλαίων πολλά γραφεία το ξεπερνούν, λέγοντας πως είναι συμβεβλημένα με συγκεκριμένα υποκαταστήματα τραπεζών, τα οποία χρηματοδοτούν το έργο από το μηδέν μέχρι να αρχίσει να ρέει η πριμοδότηση, δίνουν και μπλοκ επιταγών μάλιστα για να πληρώνει ο επενδυτής τις υποχρεώσεις του, πάντα με το αζημίωτο φυσικά και με την προϋπόθεση να πάρει από κει και το δάνειο. Έτσι είναι δεμένος χειροπόδαρα! Το χρονικό όριο πάντως για την υποβολή αιτήσεων για τα Φωτοβολταϊκά έληξε πριν από αρκετούς μήνες και πολλοί ήταν αυτοί που υπέβαλλαν και πλήρωσαν προκαταβολικά τα παραπάνω ποσά και τώρα περιμένουν. Ακόμη δεν γνωρίζουν πότε θα πάρουν το πράσινο φως να ξεκινήσουν, μιας και η συνθήκη του Κιότο την οποία έχει υπογράψει και η Ελλάδα, προβλέπει μεταξύ άλλων την παραγωγή του 20% των ενεργειακών αναγκών της χώρας μας από ΑΠΕ μέχρι το 2015. Άρα έχουμε ακόμη καιρό. Εν τω μεταξύ τα κόστη αυξάνονται και μια μελέτη του 2006 είναι αδύνατο να υλοποιηθεί με τον ίδιο προϋπολογισμό το 2011 ας πούμε!

Για να γίνει υλοποίηση του έργου θα πρέπει ο επενδυτής να προβεί σε σύσταση εταιρείας, στην οποία θα κόβονται τα παραστατικά αγορών και πωλήσεων. Η περίπτωση που ανέφερα παραπάνω είναι μόνο μία. Φανταστείτε πόσες ακόμη περιπτώσεις με διαφορετικά αντικείμενα τρέχουν! Να λοιπόν το κόλπο για να δημιουργηθούν μικρομεσαίες εταιρείες και να στήνεται μια εικονική ευημερία, η οποία στην περίπτωση των Φ/Β που ο πελάτης, η ΔΕΗ, και η πρώτη ύλη, ο ήλιος, είναι σίγουρα μπορεί να επιβιώσει. Στην περίπτωση όμως παραγωγικής ή μεταποιητικής διαδικασίας, τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα. Κι αν κάποιος καίγεται να ξεκινήσει το έργο του επειδή σκοπεύει να αναβαθμίσει υφιστάμενη κατάσταση και είναι σε φάση εκσυγχρονισμού, πράγμα που σημαίνει πως δεν μπορεί να κάνει πίσω, ούτε να τα παρατήσει, γιατί θα χάσει κι αυτά που μέχρι τώρα κατάφερε να φτιάξει, πού να περιμένει ο κακομοίρης, πότε θα ευαρεστηθεί ο υπουργός ή πότε θα περισσέψουν κεφάλαια στο κράτος να δοθούν για αυτά τα έργα! Έχει ήδη μπει στο λούκι και δεν μπορεί παρά ή να δανειστεί και να συνεχίσει ή να κλείσει. Κι αν δανειστεί θα δουλεύει για να ξεχρεώνει τόκους και υποχρεώσεις δανεισμού. Αν κλείσει χάνει τα πάντα. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.

Το ρεζουμέ

Μπορεί ποτέ μια τέτοια διαδικασία να θεωρηθεί πρόοδος; Πώς λοιπόν περηφανευόμαστε σαν κράτος πως στηρίζουμε την επιχειρηματικότητα και δη τους νέους ανθρώπους που έχουν όνειρα και συγκεκριμένα σχέδια, αλλά τους λείπουν τα εφόδια; Βάζοντάς τους από τώρα στη δίνη των δοσοληψιών κάτω από το τραπέζι; Δώσε κάτι για να γίνει η δουλειά σου στα σίγουρα, αυτό είναι το μήνυμα που θέλετε να περάσετε στη σημερινή Ελλάδα; Κι αν εγώ δεν θέλω να δώσω ας πούμε, πέρα από το ότι δεν θα γίνει ποτέ η δουλειά μου, μπορώ να παραπονεθώ κάπου και να ακούσει κάποιος το πρόβλημά μου χωρίς να γελάσει και να τιμωρηθεί ο υπεύθυνος; Το πιο πιθανό είναι να με περάσουν για τρελό. Έτσι κύριοι κυβερνώντες, τωρινοί και παλαιότεροι προσπαθείτε να ανασυγκροτήσετε τη χώρα; Ντροπή σας!

Δείτε και παραδειγματιστείτε από τον τρόπο που δίνονταν οι πριμοδοτήσεις στη Γερμανία του 1970! Τότε αν κάποιος ήθελε να φτιάξει μια επιχείρηση με συγκεκριμένο στόχο και σκοπό έβρισκε χρηματοδότη σχεδόν αμέσως και ίδρυε την εταιρεία του το πολύ μέσα σε μια βδομάδα! Ρωτήστε Έλληνες που πήγαν να δουλέψουν εκεί και έφτιαξαν τις δικές τους επιχειρήσεις, πώς τους αντιμετώπιζαν οι τράπεζες και οι τοπικοί φορείς, όταν πήγαιναν και ζητούσαν να τους στηρίξουν στο έργο που επρόκειτο να υλοποιήσουν. Δείτε πώς έτρεχαν οι διαδικασίες. Γιατί στην Ελλάδα του 2008 δεν υιοθετείτε την πετυχημένη γερμανική συνταγή του 1970, που ούτε Γ’ ΚΠΣ είχε ούτε και τα σημερινά μέσα, αλλά πέτυχε; Ούτε αυτό δεν μπορείτε να καταφέρετε να κάνετε με επιτυχία; Ούτε ένα έτοιμο πακέτο να εφαρμόσετε;

Τα παραπάνω είναι εμπειρίες γνωστών, τις οποίες βίωσα κι εγώ προσωπικά, καθ’ ότι το αντικείμενό μου είναι οι ΗΜΕ. Όσα περιγράφονται παραπάνω για τις διαδικασίες και τις υποσχέσεις είναι πέρα για πέρα αληθινά. Όσοι από σας έτυχε να κάνετε μέσω προγράμματος κάτι και έχει υλοποιηθεί, κατ’ αρχήν μπράβο σας που το τελειώσατε. σίγουρα έχετε τη δική σας εμπειρία και σας καλώ να διαψεύσετε ή να επιβεβαιώσετε με τα σχόλιά σας τα παραπάνω.

Group of Eight ή G8

Η νήσος Hokkaido

Το νησί Χοκάιντο βρίσκεται στο βορειότερο τμήμα της Ιαπωνίας και κοντά στη Ρωσία. Αποτελεί μια από τις 8 επαρχίες της χώρας, (Tokyo, Kagoshima, Okinawa, Yamagata, Miyazaki, Nagasaki και Shimane) και περιλαμβάνει επίσης μικρότερα νησιά της περιοχής. Το κλίμα είναι δροσερό το καλοκαίρι και πολύ κρύο το χειμώνα, με αρκετούς μήνες χιονιού και έντονη τουριστική δραστηριότητα στον τομέα αυτό. Πρωτεύουσα είναι η πόλη Sapporo, με περίπου 2 εκατομμύρια κατοίκους γνωστή και από τη φιλοξενία της χειμερινής Ολυμπιάδας του 1972. Η πρόσβαση στο νησί γίνεται μέσω του 2ου μεγαλύτερου υποθαλάσσιου τούνελ στον κόσμο, του Seikan tunnel, το οποίο για 23,5 χιλιόμετρα βρίσκεται κάτω από το νερό. Το μεγαλύτερο είναι σαφώς αυτό της Μάγχης, ή Euro tunnel όπως ονομάζεται, το οποίο περπατάει για 34 χιλιόμετρα κάτω απ’ το νερό. Αεροπορικώς συνδέεται με το Τόκιο, μέσω της πλέον πυκνής αεροπορικής σύνδεσης του κόσμου, που αριθμεί 45 πτήσεις την ημέρα από την ίδια αφετηρία με 4 διαφορετικές αεροπορικές εταιρείες! Το 2007 το αεροδρόμιο εξυπηρέτησε περί τα 18,5 εκατομμύρια επιβάτες! Επίσης υπάρχει και ακτοπλοϊκή σύνδεση. Η οικονομία στηρίζεται περισσότερο στον τουρισμό και λιγότερο στη γεωργία και τη βιομηχανία.

Group of Eight ή G8

Το παλιό G7 αναβαθμίστηκε μετά την προσθήκη της Ρωσίας στο παιχνίδι και έγινε G8. Ο λόγος, ας μη γελιόμαστε, δεν είναι γιατί ξαφνικά συμπάθησαν οι 7 τον 8ο τον Πούτιν, αλλά γιατί η Ρωσία έχει στο υπέδαφός της πάμπολα κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου, που της παρέχουν τεράστια κέρδη. Αυτό θα είχε συμβεί πολύ νωρίτερα προφανώς, αλλά επειδή το καθεστώς ήταν κομμουνιστικό, περίμεναν πρώτα να γίνει η ανατροπή κι έπειτα να προστεθεί και η χώρα αυτή στον club! Εμένα προσωπικά θα μου θύμιζε συγκρότημα ή παιχνίδι η ονομασία G8, όπως ας πούμε το pro. Είτε το θέλουμε όμως είτε όχι αυτό το παιχνίδι είναι το πιο σκληρό, μιας και αποφασίζει για τις τύχες του πλανήτη, χωρίς φυσικά να ρωτήσει τη γνώμη μας, κρίνοντας και αποφασίζοντας σύμφωνα με τα συμφέροντά που του υπαγορεύουν οι τρέχουσες ανάγκες και οι εταιρίες που το επηρεάζουν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ΗΠΑ δεν ήθελαν να συμμετάσχουν στη συνθήκη του Κιότο, (πάλι στην Ιαπωνία το 1997) σχετικά με τη δέσμευση για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αφού κάποιες από τις κορυφαίες εταιρίες εκεί θα είχαν πρόβλημα επιβολής προστίμων, (όπως η δική μας ΔΕΗ για παράδειγμα) ή θα αναγκαζόντουσαν να κλείσουν. Να σημειώσουμε εδώ ότι μόνο οι ΗΠΑ ευθύνονται για το 20% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ετησίως στον πλανήτη!

Στο club αυτό συμμετέχουν οι οικονομικά πιο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου που είναι: η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Αγγλία, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ και η Ρωσία.

Το θέμα της ενέργειας και της φτώχειας

Σε αυτό το νησί λοιπόν διάλεξαν οι οκτώ πιο δυνατοί κυβερνήτες να συναντηθούν για να εξετάσουν τα διεθνή ζητήματα και να δώσουν απαντήσεις και λύσεις. Φαίνεται πως ο σεισμός της 26ης Ιουνίου που έγινε εκεί δεν τους πτόησε, κι έτσι η συνάντηση πραγματοποιείται κανονικά, παρά τις αντιδράσεις ακτιβιστών, (οι οποίοι να σημειώσουμε πως είναι αρκετά λιγότεροι σε αριθμό από ότι άλλες χρονιές) και γενικά ομάδων που αντιτίθενται στις μεθόδους και τις αντιλήψεις τους. Μεταξύ άλλων συμφώνησαν να μειώσουν τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2050 στο μισό. Και να ήθελαν δεν θα μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά. Εκείνο που πολλοί από μας δεν γνωρίζουν είναι ότι μέχρι τότε τα καύσιμα που ξέρουμε, δηλαδή το πετρέλαιο, το αέριο και ο άνθρακας σε όλες του τις παραλλαγές, θα έχουν σχεδόν σωθεί, οπότε και να θέλουμε να εκπέμψουμε αέρια δεν θα μπορούμε, γιατί δεν θα υπάρχει πρώτη ύλη να κάψουμε. Έτσι, η λογική λέει πως θα πρέπει να στραφούμε σε άλλες μορφές ενέργειας και να απεξαρτηθούμε σταδιακά και όσο είναι καιρός από τις συμβατικές μορφές, πριν επέλθει ο ενεργειακός χειμώνας.

Στο θέμα αυτό μπορούν προφανώς να βοηθήσουν οι 8 πιο ανεπτυγμένες χώρες, οι οποίες και την τεχνολογία έχουν για αυτό το σκοπό και να επενδύσουν μπορούν σε νέες μορφές ενέργειας και σε τελική ανάλυση ευθύνονται για τις εκπομπές άνω του 50% των παγκόσμιων αερίων. Έτσι παρατηρούμε μια δυνατή στροφή σε άλλες μορφές παραγωγής ενέργειας, όπως η πυρηνική, αλλά και σε ανανεώσιμες πηγές, όπως ο αέρας, ο ήλιος κ.ά. Οι υπό ανάπτυξιν χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, καθώς και μερικές της Αφρικής, δεν έχουν τη δυνατότητα ούτε να μειώσουν τις εκπομπές τους, ούτε και να επενδύσουν σε νέες μορφές ενέργειας, άρα θα πρέπει να συνεισφέρουν μόνο στο να μην αυξήσουν τις τωρινές ποσότητες αερίων που παράγουν. Εκείνο που μου άρεσε είναι η συμβολική δεντροφύτευση από 8 ηγέτες, ανθρώπους που δεν έχουν κάνει χειρονακτική εργασία και δεν ξέρουν πώς να πιάσουν το φτυάρι για να ρίξουν χώμα. Ήταν διασκεδαστικό.

Από την άλλη μεριά το μεγάλο πρόβλημα που απασχολεί όλο τον κόσμο είναι η ακρίβεια και οι επιπτώσεις από την αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Πολλά κράτη βρίσκονται υπό καθεστώς πείνας και θα πρέπει να βοηθηθούν. Οι τρόποι είναι δύο: είτε με τη λήψη μέτρων για τη συγκράτηση ή μείωση των τιμών των καυσίμων, είτε με τη χορήγηση βοήθειας στους πλέον ανίσχυρους. Προς αυτόν τον σκοπό ο ΟΗΕ και η G8 ήδη βοηθούν χώρες του τρίτου κόσμου, αλλά αυτό δεν αρκεί. Άσε που τις περισσότερες φορές αυτή η βοήθεια σημαίνει εκμετάλλευση κυρίως του ορυκτού πλούτου της χώρας που αποστέλλεται! Πάντως υπάρχει μεγάλη απόκλιση στα ποσά που ανακοινώθηκε πως θα εδίδοντο, αφού από τα 50 δις που υποσχέθηκε η G8 να δώσει από το 2005 ως το 2010 στις χώρες του τρίτου κόσμου, έχουν δοθεί μόνο τα 10 και δε νομίζω μέσα στους επόμενους 18 μήνες να δοθούν τα άλλα 40.

Στην Ελλάδα οι επιπτώσεις από τις διεθνείς συγκυρίες είναι σαφείς και δεν μπορεί κανείς να κάνει κάτι γι’ αυτό. Γινόμαστε συνεχώς φτωχότεροι και μειώνονται σταθερά οι οικονομικές μας δυνατότητες. Ο πληθωρισμός τρέχει με ρυθμό πάνω από 5% αν και εντέχνως ανακοινώθηκε πως βρίσκεται στο 4,9% για ψυχολογικούς λόγους, όλοι ξέρουν πως ούτε και το 5,2 που αρχικά αναμενόταν να ανακοινωθεί, αντιπροσώπευε την πραγματικότητα. Τα επιτόκια από την άλλη πήραν 0,25% αύξηση και αναμένεται προς τα τέλη του έτους ακόμη ένα 0,25%. Ο κος Αλογοσκούφης ψάχνει τρόπους να καλύψει την τρύπα που ανοίγει στον προϋπολογισμό από τις ανακατατάξεις αυτές, δυστυχώς χωρίς αποτέλεσμα. Πάντως μια πιο προσεκτική ματιά κι ένας καλύτερος διαχειριστικός έλεγχος στα δημόσια έξοδα θα ήταν αποτελεσματικός και θα έφερνε πολύ καλά αποτελέσματα, αν γινόταν ποτέ με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και όχι το ιδιωτικό. Γιατί υπάρχουν περιθώρια διόρθωσης σε πολλούς τομείς, απλά δεν υπάρχει βούληση να γίνουν διορθώσεις.

Και τη νύφη την πληρώνουμε όλοι μας.